پرش به محتوا 
آموزش موسیقی به کودکان با استفاده از متد ارف از کلاس درس تا شکوفایی ذهن کودک
آموزش موسیقی به کودکان با ارف شاید بارها این جمله را شنیده باشید که «کودکان گلهای زندگی هستند». اما حقیقت این است که این گلهای ظریف برای شکوفا شدن به خاکی غنی، نوری ملایم و باغبانی آگاه نیاز دارند. در حوزه یادگیری، بهویژه در دنیای شگفتانگیز موسیقی، انتخاب روش آموزشی مناسب، دقیقاً حکم همان بستر حاصلخیز را دارد. یکی از شناختهشدهترین و محبوبترین این روشها در جهان
آموزش موسیقی به کودکان با استفاده از متد ارف است. اما این شیوه که نام کامل آن «ارف شولورک» است، دقیقاً در بطن کلاس درس چگونه جریان پیدا میکند و چرا این اندازه بر رشد همهجانبه کودک تأثیرگذار است؟ در این مقاله از آموزشگاه موسیقی پارسه میخواهیم فراتر از تعاریف کلیشهای قدم بگذاریم و شما را با قلب تپنده یک کلاس آموزش موسیقی به کودکان با ارف، ابزارهایش، و تأثیرات عمیق آن بر روح و ذهن کودک آشنا کنیم.
درون یک جلسه کلاس ارکستر کوچک خلاقیت چه میگذرد؟
آموزشگاه موسیقی کودک اگر برای لحظهای بتوانیم از دیوارهای یک کلاس استاندارد عبور کنیم، احتمالاً با این تصور وارد میشویم که با یک کلاس تئوری خشک و ردیفهای منظم نتخوانی روبرو خواهیم شد. اما متد ارف این تصویر را به کلی در هم میشکند. فضای یک کلاس واقعی آموزش ارف کودکان، آمیختهای است از بازی، حرکت، قصه و صدای سازهایی که قرار است رهبری آنها را تخیل به دست بگیرد.
در این کلاسها، مربی یک «تسهیلگر» است، نه یک سخنران. او شاید با یک داستان کوتاه و جذاب شروع کند: «تصور کنید ما در یک جنگل جادویی هستیم…». ناگهان بچهها با کفزدنهای ریتمیک، صدای پای غولی را در دوردست تقلید میکنند.
گروهی دیگر با تکان دادن آرام زنگولههای کوچک، صدای پریهای درخشان را میسازند. اینجا دیگر خبری از ترس از اجرای اشتباه نیست. کودک بهطور غریزی ریتم زبان مادری را که از پیش بلد است، با کفزنی تلفیق میکند و بدون آنکه بداند، سختترین مفاهیم وزنخوانی را در قالب بازی هضم میکند. این همان نقطه طلایی است که فلسفه کارل ارف را از یک نظریه به یک تجربه زنده تبدیل میکند: «تجربه قبل از یادگیری آگاهانه».
آشنایی با متد شینیچی سوزوکی برای آموزش موسیقی به کودکان
سازهای مخصوص متد ارف ابزارهایی برای صداهای کشفنشده
آموزش ارف کودکان یکی از جذابترین جنبههای بصری و شنیداری در آموزش موسیقی به کودکان با استفاده از متد ارف، مجموعه ابزار و سازهای تخصصی آن است. کارل ارف بهخوبی میدانست که یک پیانو با شستیهای سنگین یا یک ویولن با کوک ظریف نمیتواند دعوتگر مناسبی برای ورود کودک به دنیای صداها باشد. به همین دلیل، مجموعهای از سازها طراحی و ترویج داده شد که امروزه با نام «سازهای ارف» میشناسیم و قلب یک آموزشگاه موسیقی کودک استاندارد را تشکیل میدهند.
آموزش ارف کودکان این سازها عمدتاً به دو دسته پرکاسیو (کوبهای) و ملودیک تقسیم میشوند. در بخش پرکاسیو، همه چیز با بدن شروع میشود: کف زدن، پا کوبیدن و بشکن زدن. سپس طبلکهای کوچک، دایره زنگی، ماراکاس، مثلث و چوبک وارد میدان میشوند. زیبایی کار در این است که برای نواختن یک ریتم ساده روی طبل، کودک نیازی به ماهها تمرین تکنیکی ندارد. او تنها کافی است ضربان قلبش را حس کند و آن را به کف دستانش منتقل نماید.
اما ستارههای کلاس ارف، سازهای ملودیک زیلوفون (Xylophone) و متالوفون (Metallophone) هستند. تصور کنید نواری از چوبهای رنگارنگ یا میلههای فلزی درخشان که به سادگی با یک مضراب کوچک به صدا درمیآیند. نکته هوشمندانه اینجاست که این سازها معمولاً دارای قابلیت جابهجایی تیغهها هستند. مربی با برداشتن تیغههای زائد
ساز را به یک گام پنتاتونیک (پنجنغمهای) تبدیل میکند. در گام پنتاتونیک، هیچ نت «اشتباهی» وجود ندارد. هر چه کودک بنوازد، صدایی خوشایند و دلنشین تولید میشود. این ابزار جادویی، اعتماد به نفس بداههنوازی را در کودک چندین برابر میکند. حالا دیگر یک کودک پنجساله هم میتواند یک ملودی دلخواه را بدون ترس از خطا، در لحظه خلق کند و این یعنی نبوغ در سادهترین شکل ممکن.
مقایسهای کوتاه: چرا ارف و نه یک روش دیگر؟
شاید این پرسش پیش بیاید که چه چیزی آموزش موسیقی به کودکان با ارف را از سایر روشهای معروف مانند سوزوکی یا دالکروز متمایز میکند؟ در حالی که روش سوزوکی بر پایه تقلید، تکرار زیاد و یادگیری گوشی (همانند یادگیری زبان مادری) پیش میرود
در آن نواختن قطعات از همان ابتدا با ساز اصلی (مانند ویولن) دقت بالایی میطلبد، متد ارف فضا را کمی دموکراتیکتر و آزادانهتر میکند. در حقیقت، هدف نهایی سوزوکی پرورش یک نوازنده چیرهدست است، اما در متد ارف، نوازندگی یک ابزار است برای پرورش یک انسان خلاق.
از طرف دیگر، روش «دالکروز» تأکید بسیار زیادی بر حرکت و ریتم بدنی دارد. بدون شک ارف نیز وامدار دالکروز در حرکات موزون است، اما وجه تمایز بزرگ ارف، ورود «بداههپردازی» و «ساخت موسیقی شخصی» توسط خود کودک است. در ارف، از همان روزهای اول، از کودک پرسیده میشود: «حالا تو بگو که باران چطور میبارد؟» و او با ساز کوچکش یک پاسخ خلاقانه میدهد. این حس مالکیت بر اثر هنری، انگیزه درونی کودک را به طور تصاعدی افزایش میدهد.
بهترین و مناسبترین ساز آموزش موسیقی کودکان را بشناسید
آموزشگاه موسیقی پارسه جایی که متد ارف در آن جان میگیرد
انتخاب یک آموزشگاه موسیقی کودک مناسب، به اندازه انتخاب خود روش آموزشی اهمیت دارد. یک متد هرچقدر هم که درخشان باشد، بدون مربی هوشمند و تجهیزات استاندارد، چیزی جز یک نام جذاب نخواهد بود. در آموزشگاه موسیقی پارسه، ما با درک این حساسیت، تلاش کردهایم بستری را فراهم کنیم که روح متد ارف در آن تنفس کند.
مربیان ما در بخش آموزش ارف کودکان، صرفاً نوازنده یا معلم موسیقی نیستند؛ آنها روانشناسان بازیگوشی هستند که ظرافتهای تربیتی را با بداههپردازی موسیقایی تلفیق میکنند. آنها میدانند که یک کلاس کیفت نباید خشک و رسمی برگزار شود
بلکه باید تبدیل به کارگاهی پر از خنده، کشف و مشارکت شود. فضای فیزیکی کلاسهای پارسه نیز متناسب با این هدف طراحی شده است: پوشش کف نرم و ایمن برای حرکات آزادانه، سازهای متنوع و استاندارد ارف از برندهای معتبر که هرکدام به دقت کوک و نگهداری میشوند، و نورپردازی گرم که به تمرکز حسی کودکان کمک میکند.
ما معتقدیم که گزارش یک ترم کلاس آموزش موسیقی به کودکان با استفاده از متد ارف را نباید در یک کارنامه خشک با نمرات ریاضی وار جستجو کرد. نتیجه کار ما را باید در چشمان برقزده کودکی دید که برای اولین بار یک قصه را با ساز خودش روایت میکند
یا در لبخند پدر و مادری که متوجه افزایش اعتماد به نفس و مهارتهای ارتباطی فرزندشان شدهاند. ما در پارسه، بذر عشق به هنر را در دل کودکان میکاریم و با آب خلاقیت و نور متد درخشان ارف، شاهد تبدیل شدن آنها به انسانهایی شادتر، آرامتر و هنردوستتر هستیم.
اگر به دنبال مسیری هستید که در آن فرزندتان پیش از آنکه یک نوازنده صرف باشد، انسانی خلاق، دارای قدرت بیان و اجتماعی شود، درهای آموزشگاه موسیقی پارسه برای یک تجربه منحصر به فرد در دنیای آموزش موسیقی به کودکان با ارف به روی شما باز است. ما اینجاییم تا اولین نتهای شادی را با هم بنوازیم.
آموزش موسیقی به کودکان با استفاده از متد ارف
متد ارف در موسیقی کوذک که ترجمه اصطلاح آلمانی Orff-Schulwerk است؛ یک رویکرد به آموزش موسیقی را ارائه میکند که کاربرد آن در درجه اول برای کودکان است. هرچند در سایر زمینهها هم میتواند به همان اندازه مفید باشد. این متد در دهه 1920 با اجرا روی دانشآموزان موسیقی و رقص بزرگسالان در آلمان (شهر بایرن) و توسط کارل ارف آغاز شد؛ و در حدود سال 1950 از طریق تلاش همکاران ارف برای استفاده در زمینه آموزش موسیقی به کودکان، احیا شد. در این مقاله وبسایت آموزشگاه موسیقی کودک پارسه میخواهیم شما را با متد ارف و ویژگیهای آن آشنا کنیم.
فلسفه متد ارف آموزشگاه موسیقی کودک
آموزشگاه موسیقی کودک هنر پارسه انگیزه متد ارف بررسی چگونگی رفتار کودکان در بازی گروهی است. ریتم که از زبان مادری کودک گرفته شده، پایه و اساس این متد را تشکیل میدهد. در واقع متد ارف یک مدل پداگوژیکال (پداگوژی به معنای تعلیم) یا چارچوبدار را فراهم میکند؛ که آموزش موسیقی را در هر سنی یا هر سطح تجربهای امکان پذیر مینماید. در متد ارف وظیفه معلم طراحی و تسهیل فعالیتهای مناسب برای نوآموزان است؛ تا باعث موفقیت، رضایت، لذت و کسب تجربه آنها شود. اگرچه بعضی افراد استعداد بیشتری برای فراگیری در این روش دارند؛ اما متد ارف بر مبنای فعالیت گروهی شکل میگیرد.
اجزای فعالیت در متد ارف موسیقی کودک
آموزش ارف کودکان ریتم، ملودی و بداهه عناصر جدانشدنی متد ارف هستند. این متد رویکردی جدی به مبحث تجربه در موسیقی دارد؛ و می کوشد از هنرجو پاسخهایی خلاقانه و طبیعی را در قالب، رقص، آواز، حرکت و موسیقی دریافت کند. فراموش نکنید که برای یک کودک آواز، موسیقی حرکت و صحبت کردن دارای زنجیره اتصالی مشخص است. به همین دلیل میتوان گفت ریتم اساسیترین عنصر یادگیری موسیقی در متد ارف است. کاری که در متد ارف انجام میشود به زبان ساده ارتباط دادن الگوهای گفتاری به ریتم است. این کار خلاقیت را در کودک افزایش داده و این ارتباط به الگوهای حرکتی نیز گسترش مییابد.
پس از ریتم، ملودی دومین جزء فعالیت در متد ارف است. شیوه تدریس ملودی هم مشابه ریتم است. در این زینه کارل ارف میگوید در قدم اول باید کودک تجربه ناخودآگاه از ملودی و ریتم را به دست آورد؛ و سپس یادگیری آگاهانه را آغاز کند. اما بداهه تکمیلکننده دو بخش قبلی است. این بخش کودکان را آزاد میگذارد تا در چارچوب مشخصی واکنشهایی خلاقانه به ریتم و ملودی داشته باشند.
برای درک بهتر متد ارف جالب است که نگاهی تمثیلی داشته باشیم به یک جلسه از این کلاس موسیقی، در این جلسه استاد داستانی کودکانه را مطرح میکند؛ و از کودکان میخواهد در گروههای مختلف عهدهدار موضوعی باشند. مثلا از عدهای میخواهد صدای عناصر طبیعیت را با استفاده از ساز به داستان اضافه کنند؛ و از گروهی دیگر میخواهد بنا بر شرایط داستان صدایی شاد، هیجانی یا… از ساز خود ارائه کنند. در نظر داشته باشید که اگرچه این متد وابسته به ساز خاصی نیست؛ اما سازهای ریتمیک و مناسب کودکان در آن کارایی بهتری دارد.
کارل ارف کیست؟
آموزش ارف کودکان کارل ارف استاد موسیقی آلمانی و مبدع متد ارف است. او این متد را در کتابی با همین نام نیز منتشر کرده است؛ و در عمل نیز در سالهای دهه 1920 الی 1930 میلادی، این متد را در کلاسهای خود اجرا نموده است. کارل ارف معتقد است که موسیقی تنها نواختن نیست و ریتم و بیان و حرکت نیز در آن موثر است. کارل ارف معتقد است کودکان علاقهای به یادگیری از طریق مطالعه ندارند؛ آنها بیشتر بازی میکنند و اگر بتوانید در قالب بازی چیزی به آنها بیاموزید از آن استقبال خواهند کرد.
