سلفژ چیست؟

واژۀ سلفژ که در زبانهای مختلف به شیوه های گوناگون تلفظ می شود در موسیقی، تکنیک و روشی برای آوا خوانی است که در آن هر نت برابر با سیلاب خاصی که سیلاب سلفژ ( یا سلافا سیلاب) نامیده می‌شود، خوانده می‌شوند.
برای سلفژ تعاریف زیادی گفته شده، سلفژ را می توان خواندن یک سری صداهای موسیقایی به صورت پی در پی با رعایت قوانین نت ها، دیرندهاو سکوت ها و … معرفی کرد.ریتم خوانی و وزن خوانی پایه آموزش سلفژ می باشد.

 

مشاهده استاید هنر پارسه

 

آموزش سلفژ چگونه انجام می‌شود؟

در فرآیند آموزش سلفژ معمولاً هنرجو به صورت مرحله‌به‌مرحله با مفاهیم زیر آشنا می‌شود:

1. خواندن نت‌ها در محدوده صوتی محدود

2. تمرین فواصل ساده مانند دوم و سوم

3. اجرای ریتم‌های پایه در میزان‌های ساده

4. افزایش تدریجی پیچیدگی ملودی‌ها

5. تمرین دیکته شنیداری

در مراحل ابتدایی، تمرکز بیشتر بر دقت شنیداری است تا سرعت. زیرا اگر گوش به درستی تربیت نشود، در مراحل پیشرفته‌تر مشکلات جدی ایجاد خواهد شد.

نکته مهم در آموزش سلفژ، تداوم تمرین است. حتی روزانه ۱۵ دقیقه تمرین هدفمند، تأثیر بسیار بیشتری نسبت به تمرین‌های پراکنده و نامنظم دارد.

یادگیری سلفژ چقدر طول میکشه؟

یکی از دغدغه‌های رایج هنرجویان این است که یادگیری سلفژ چقدر طول میکشه؟

واقعیت این است که سلفژ یک مهارت تدریجی است و نمی‌توان برای همه افراد زمان یکسانی تعیین کرد. با این حال به طور معمول:

• در ۳ تا ۶ ماه اول، هنرجو به درک پایه‌ای از ریتم و نت‌خوانی می‌رسد.

• پس از حدود یک سال تمرین مستمر، توانایی خواندن ملودی‌های متوسط را پیدا می‌کند.

• در سطح پیشرفته، که شامل دیکته‌های پیچیده و تغییرات تونالیته است، ممکن است ۱ تا ۲ سال زمان نیاز باشد.

عامل تعیین‌کننده، میزان تمرین، کیفیت آموزش و انگیزه فرد است. هنرجویانی که همزمان با ساز، سلفژ تمرین می‌کنند معمولاً سریع‌تر پیشرفت می‌کنند.

تفاوت هنرجوی دارای سلفژ قوی با هنرجوی معمولی

اگر بخواهیم به صورت عملی بررسی کنیم که دانستن سلفژ چه تفاوتی ایجاد می‌کند، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• اجرای دقیق‌تر در گروه‌نوازی

• توانایی اصلاح اشتباهات بدون وابستگی به استاد

• اعتماد به نفس بیشتر در اجرا

• سرعت بالاتر در یادگیری قطعات جدید

• درک بهتر هارمونی و ساختار قطعه

در مقابل، هنرجویی که سلفژ را جدی نمی‌گیرد، معمولاً در ریتم‌خوانی و کوک صدا با مشکل مواجه می‌شود.

آیا می‌توان بدون سلفژ موسیقی یاد گرفت؟

از نظر فنی بله؛ اما پیشرفت در چنین شرایطی کند و سطحی خواهد بود. بسیاری از مشکلاتی که هنرجویان در سال‌های دوم و سوم یادگیری ساز با آن روبه‌رو می‌شوند، ریشه در ضعف سلفژ دارد.

در واقع پاسخ عملی به سوال «سلفژ چیست» زمانی روشن می‌شود که هنرجو تفاوت پیشرفت خود را قبل و بعد از آموزش سلفژ مشاهده کند.

چه زمانی باید آموزش سلفژ را شروع کرد؟

بهترین زمان برای شروع آموزش سلفژ همزمان با آغاز یادگیری ساز است. حتی کودکان نیز می‌توانند به شکل ساده و بازی‌محور با مفاهیم ریتم و صدا آشنا شوند.

هرچه این آموزش زودتر آغاز شود:

• گوش موسیقایی سریع‌تر شکل می‌گیرد

• اشتباهات شنیداری کمتر می‌شود

• مسیر حرفه‌ای شدن هموارتر خواهد شد

 

تعریف آکادمیک

 

سلفژ به زبان ساده تر

می دانیم که موسیقی از دو عامل اصلی تشکیل شده است: صدا و ریتم
صدا همان فرکانسهای مختلفی است که باعث تفاوت نت دو از سل شده و به زبان ساده تر زیر و بم بودن یک نت نسبت به نت دیگر است. در سلفژ، خواننده باید بتواند هر نت را با فرکانس درست بخواند و این دقیق خواندن مستلزم این است که نت را درست شنیده باشد. پس یکی از کارکردهای سلفژ تقویت گوش نوازنده است چرا که نوازنده در ابتدا باید یاد بگیرد که درست بشنود تا بتواند درست بخواند. این تقویت گوش بعدها به نوازنده کمک می کند که اگر یک قطعه را شنید بتواند بدون در دست داشتن نت آن، آن قطعه را اجرا کند.
عامل دوم موسیقی ریتم است.
ریتم چیست؟ اختلاف زمان میان دو یا چند صدا را ریتم می نامیم. زمانی که شما یک ترانه معروف را پیش خود زمزمه می کنید میبینید که همه نتها به یک اندازه کشیده نمیشود و بعضی از نتها کوتاه تر و بعضی از نتها بلندتر هستند. این اختلاف دیرند (کشش) ریتم را بوجود می آورد
وزن چیست؟ اگر یک ریتم به صورت متناوب و بیش از یکبار در موسیقی تکرار شود وزن بوجود می آید
ریتم خوانی یکی از اجزا سلفژ است که معمولاً نیز به صورت پیش نیاز در سلفژ آموزش داده می شود
به قسمت وزن خوانی «پارلاتی» و به قسمت آواخوانی « کانتاتی» می گویند.

ضرورت و اهمیت سلفژ در موسیقی

همانطور که می دانیم نوازندگی، یک پکیج است و فقط پشت ساز نشستن و نواختن نیست. یک نوازنده باید گوش موسیقی خوبی داسته باشد، نت خوانی بلد باشد، ریتم خوانی خوبی داشته باشد و از تکنیک نوازندگی برخوردار باشد. چنانچه نوازنده ای در ریتم خوانی ضعیف باشد، در نواختن قطعه دچار مشکل خواهد شد و برای هنرجویان موسیقی ممکن است ضعف در ریتم خوانی باعث دلزدگی آنها از موسیقی شود. در هنرستان موسیقی و دانشکده موسیقی درس سلفژ به صورت الزامی ارائه می شود. در آموزشگاه موسیقی هنرپارسه نیز به درس سلفژ اهمیت ویژه ای داده شده است و قرار است که از سال ۹۷ گذراندن درس سلفژ برای کلیه هنرجویان مبتدی الزامی شود.

تقسیم بندی گستره صدای انسان

۱- سوپرانو :صدای زیر زنانه
۲-متسو سوپرانو : صدای متوسط زنانه
۳-کنترالتو : صدای بم زنانه
۴- تنور : صدای زیر مردانه
۵- باریتون : صدای بم یا صدای متوسط مردانه
۶- باس : صدای بم مردانه و بهترین صدای مردانه

در سلفژ سه مبحث به طور متناوب و جداگانه آموزش داده می شوند:
– صدا خوانی (به ایتالیایی: CANTATI) (کانتاتی)
– وزن خوانی (به ایتالیایی: PARLATI ) (پارلاتی)
– دیکته موسیقی (به انگلیسی: MUSIC DICTATION)

۱- سلفژکانتاتی چیست؟ CANTATI

کانتاتی به معنی خواندن صداها و فرکانس نت ها به شکل درست است. کانتاتی را می توان به «آواخوانی» ترجمه کرد. دراین درس هنرجو این توانایی را پیدا می کند که صدای هر نت دقیقا آن گونه که هست بخواند. یعنی به طوری که اگر نت دو به همراه یک ساز دقیق خوانده شود، صدایی که از حنجره فرد خارج می شود دقیقا با ساز یکسان است. در نهایت هنرجو در این درس توانایی خواندن انواع نت را به طور دقیق و در تونالیته های  مختلف پیدا می کند.

۲- پارلاتی چیست؟

بخش ریتمیک سلفژ را که هنرجو با کشش ها و سکوتها آشنا می شود را پارلاتی یا وزن خوانی می نامند که یکی از قسمتهای بسیار مهم سلفژ است.

۳-دیکته موسیقی MUSIC DICTATION

در نهایت وقتی هنرجو از نظر سلفژ قوی شود قادر خواهد بود یک ملودی یا یک قطعه موسیقی را که می شنود، بدون داشتن ساز روی کاغذ بنویسد مانند انسان با سوادی که با شنیدن یک شعر، آن را همزمان روی کاغذ می نویسد.

آموزشگاه موسیقی هنرپارسه به عنوان بهترین آموزشگاه موسیقی تهران افتخار دارد با همکاری بهترین اساتید سلفژ ایران، شما را در یادگیری سلفژ و تقویت گوش و ریتم خوانی همراهی نماید. مشاهده صفحه اصلی آموزشگاه هنر پارسه