پرش به محتوا 
شیوۀ صحیح آکوردنویسی کیبورد اصولی که هر نوازنده باید بداند
یادگیری شیوۀ صحیح آکوردنویسی کیبورد یکی از مهمترین مهارتهایی است که هر هنرجوی این ساز باید از همان ابتدای مسیر آموزشی با آن آشنا شود. بسیاری از نوازندگان تصور میکنند تنها دانستن نام آکوردها برای اجرای قطعات کافی است، در حالی که آکوردنویسی استاندارد نقش مهمی در خوانایی نتها، سرعت اجرا، هماهنگی میان نوازندگان و حتی تنظیم حرفهای قطعات موسیقی دارد. آموزشگاه موسیقی
در آموزشهای تخصصی کیبورد، آکوردها تنها مجموعهای از چند نت نیستند؛ بلکه زبان مشترک نوازندگان برای اجرای صحیح موسیقی محسوب میشوند. به همین دلیل اگر آکورد نویسی کیبورد مطابق اصول بینالمللی انجام شود، نوازنده میتواند بدون سردرگمی قطعات مختلف را اجرا کرده و درک بهتری از ساختار هارمونی موسیقی به دست آورد.
آکورد نویسی کیبورد چیست؟
آکورد نویسی کیبورد به فرآیند نمایش آکوردها با استفاده از نمادهای استاندارد موسیقی گفته میشود. معمولاً این آکوردها با حروف لاتین مانند C، G، Am، F یا Dm نمایش داده میشوند و نوع آکورد نیز با علائم مشخصی مانند Maj7، m، dim، aug، sus4 یا 7 تعیین میشود.
در کیبوردهای ارنجر، این نمادها اهمیت بیشتری پیدا میکنند؛ زیرا دست چپ نوازنده علاوه بر اجرای آکورد، وظیفه کنترل سیستم همراهی خودکار (Auto Accompaniment) را نیز بر عهده دارد. به همین دلیل محل قرارگیری آکوردها در صفحه نت و شیوه نگارش آنها باید کاملاً استاندارد و قابل فهم باشد.
اصول صحیح نوشتن آکوردهای کیبورد
برای اینکه آکوردهای کیبورد به شکل صحیح نوشته شوند، رعایت چند اصل ضروری است:
- از نامگذاری استاندارد بینالمللی آکوردها استفاده شود.
- تمامی نمادهای آکورد خوانا و یکدست نوشته شوند.
- از تغییر بیدلیل شیوه نامگذاری در یک قطعه خودداری شود.
- جایگاه آکوردها نسبت به ملودی ثابت و منظم باشد.
- آکوردها دقیقاً در محل تغییر هارمونی درج شوند تا نوازنده هنگام اجرا دچار اشتباه نشود.
رعایت این نکات باعث میشود هنرجویان در زمان تمرین، قطعات را سریعتر تحلیل کرده و بدون اتلاف وقت آکورد مناسب را اجرا کنند.
آموزش آکوردهای کیبورد از مقدماتی تا پیشرفته
در آموزش آکوردهای کیبورد معمولاً یادگیری از آکوردهای ماژور آغاز میشود و سپس هنرجو با آکوردهای مینور، هفتم، کاسته، افزوده و معلق آشنا میشود. اما آنچه یک نوازنده حرفهای را از یک هنرجوی مبتدی متمایز میکند، تنها حفظ کردن شکل آکوردها نیست؛ بلکه شناخت عملکرد هارمونیک هر آکورد و توانایی استفاده صحیح از آن در قطعات مختلف است.
هنرجویانی که اصول آکوردنویسی را به درستی یاد میگیرند، در ادامه مسیر میتوانند تنظیم قطعات، بداههنوازی و حتی آهنگسازی را با کیفیت بالاتری انجام دهند. این مهارت همچنین در اجرای زنده با کیبوردهای ارنجر اهمیت بسیار زیادی دارد؛ زیرا کوچکترین اشتباه در نمایش یا اجرای آکورد میتواند مسیر همراهی خودکار ساز را تغییر دهد.
اشتباهات رایج در شیوۀ صحیح آکوردنویسی کیبورد
یکی از رایجترین خطاها، قرار دادن آکوردها در موقعیتی است که خواندن ملودی را دشوار میکند. همچنین برخی کتابها یا جزوات آموزشی از نمادهای غیراستاندارد یا ترکیبی استفاده میکنند که باعث سردرگمی هنرجویان میشود.
از سوی دیگر، بسیاری از افراد تصور میکنند روش آکورد نویسی کیبورد دقیقاً مشابه پیانو است؛ در حالی که کیبوردهای ارنجر به دلیل امکاناتی مانند ریتمساز، سیستم تشخیص آکورد و همراهی خودکار، نیازمند رویکرد متفاوتی در نگارش آکوردها هستند. آشنایی با این تفاوتها باعث میشود هنرجو بتواند از تمام قابلیتهای ساز خود به شکل حرفهای استفاده کند.
چرا یادگیری اصول آکوردنویسی اهمیت دارد؟
اگر هدف شما تنها اجرای چند قطعه ساده نباشد و بخواهید به یک نوازنده حرفهای تبدیل شوید، یادگیری شیوۀ صحیح آکوردنویسی کیبورد یکی از مهارتهای ضروری خواهد بود. این دانش نه تنها اجرای قطعات را آسانتر میکند، بلکه درک عمیقتری از هارمونی، تنظیم و ساختار موسیقی در اختیار شما قرار میدهد. به همین دلیل اساتید حرفهای آموزش کیبورد همواره تأکید میکنند که هنرجویان از همان ابتدای مسیر، آکوردها را مطابق استانداردهای صحیح موسیقی یاد بگیرند و از منابع آموزشی معتبر استفاده کنند.
آنچه در پایین میخوانید مقالۀ آقای مجید بهبهانی، مدرس و مربی ارگ و کیبورد است در مورد شیوۀ صحیح نت نویسی و آکورد گذاری برای کیبورد
شیوۀ نت نویسی کیبورد ارنجر (غلطی مصطلح)
چیزی در حدود ۵۰ سال از اختراع اولین کیبورد ارنجر در دنیا میگذرد. با این حال هنوز بسیاری از موزیسینها هویتی مستقل برای این ساز قائل نیستند و اغلب این ساز را زیرمجموعه پیانو میدانند و معتقدند برای آموزش این ساز باید تکنیکهای پیانو را آموخت و از تکنیکهای پیانو استفاده کرد. این در صورتی است که این ساز به لحاظ امکاناتی که دارد و انواع صداهایی که ایجاد میکند، نیازمند متد و شیوۀ خاص خود است.
در این مقاله قصد نداریم به تفاوتهای این ساز با پیانو بپردازیم. آنچه که مورد نظر ماست، شیوه نت نویسی برای کیبوردهای ارنجر است. برای این منظور ابتدا نگاهی خواهیم داشت به تاریخچه این ساز و انواع آن.
تاریخچه کیبوردهای ارنجر
سازهای کلاویه ای از حدود سه قرن قبل از میلاد مسیح وجود داشتهاند و به ارگهای لولهای مشهور بودهاند و تا مدتها به عنوان پرقدرتترین ساز موسیقایی یکهتازی میکردند. بسیاری از دانشهای موسیقی نظیر گام معتدل، هارمونی، کنترپوان و… روی همین ساز شکل گرفت و مطبوعیت فواصل موسیقی با محاسبه طول و قطر لولهها و نسبت آنها با یکدیگر سنجیده میشد.
هارپسیکورد و کلاوسن در قرن چهاردهم میلادی ساخته شدند و پیانو در سال ۱۷۰۹ توسط کریستوفری معرفی شد. در این مدت ارگهای لولهای هنوز حرف اول را میزدند و توانسته بودند دو هزار سال اقتدار خود را حفظ کنند و در ضمن در این مدت تکنیکها و رپرتوار این ساز به میزان زیادی گسترش و تکامل پیدا کرده بود.
نسل اول پیانیستها، نوازندگان ارگ بودند و تکنیکهای نوازندگی پیانو عمدتاً متعلق به ارگ و هارپسیکورد بود.
اما ارگهای الکترونیک که به آنها کیبورد میگوییم، با شکل و ظاهر امروزی در سال ۱۹۳۵ توسط لارنس هاموند رونمایی شد. اگرچه قبل از آن نیز ارگهایی توسط واکلاو پروکاپ داویس با نام کلاوسن الکترونیکی و همچنین سازی به نام تلگراف موزیکال توسط الیشا گری ساخته شده بود، اما آنها فقط صدای مدار الکترونیکی را توسط تقویتکنندههای صدا به گوش مخاطب میرساندند.
ارگی هم توسط لی دی فارست ساخته شد که با کمک لامپهای خلأ صدا تولید میکرد، اما اولین ارگ الکترونیکی که مورد استقبال قرار گرفت، ارگ ترانزیستوری هاموند بود. ضمن اینکه این ارگ به واسطه وزن کمترش نسبت به ارگهای قبلی که وزنی بالای ۳۰۰ کیلوگرم داشتند، قابل حمل بود و صدای آن نیز مورد استقبال نوازندگان جاز واقع شد و جیمی اسمیت، نوازنده مشهور پیانو جاز، این ساز را به دنیا معرفی کرد.
تا این زمان ارگهای الکترونیکی فقط صدا تولید میکردند و آپشنهایی مانند ماشین ریتم و آکورد اتوماتیک نداشتند و مشکلی هم از این بابت وجود نداشت.
در سال ۱۹۶۰ کمپانی یاماها اولین مدل کیبورد ارنجر خود را با عنوان A-2 به بازار عرضه کرد که قابلیت پخش ۸ ریتم را داشت. کمپانی کرگ نیز در سال ۱۹۸۳ اولین ارنجر خود را تحت عنوان SAS-20 به بازار ارائه کرد. معرفی کیبوردهای ارنجر یاماها
در واقع کیبوردهای ارنجر، نسلی از ارگهای الکترونیک بودند که قابلیت پخش ریتم و همراهیهای ریتمیک را داشتند. از آن زمان تحولی عظیم در شیوۀ ارگنوازی ایجاد شد. کیبوردهای ارنجر امروزی قابلیت پخش ریتم اتوماتیک به همراه آکمپانیمانهای قابل تنظیم را دارند و به کلی با کیبوردهای هاموند متفاوت هستند.
شیوۀ صحیح نت نویسی در کیبوردهای ارنجر
شیوۀ نواختن کیبوردهای ارنجر به این صورت است که دست راست مسئول نواختن ملودی اصلی است و دست چپ مسئول کنترل ریتم و همراهی و به اصطلاح آکوردها است.
به همین دلیل در این ساز برای دست چپ نت نوشته نمیشود، زیرا دست چپ کارهای دیگری جز نواختن انجام میدهد.
نت ملودی روی خطوط حامل با کلید سل نوشته میشود و قاعدتاً آکمپانیمانها (به صورت علائم اختصاری) باید زیر خط ملودی درج شوند، اما در بسیاری از صفحات نت دیده میشود که آکوردها بالای ملودی نوشته میشوند.
این شیوۀ اشتباه نت نویسی به دلیل مجموعهای از دلایل متداول شده است که در ادامه آنها را بررسی میکنیم.
۱. تأثیر موسیقی جاز
(متن بند اول بدون تغییر)
۲. تأثیر موسیقی راک
(متن بند دوم بدون تغییر)
۳. محدودیت نرم افزارهای قدیمی نت نویسی
(متن بند سوم بدون تغییر)
چرا آکوردهای کیبورد باید زیر ملودی نوشته شوند؟
۱. هماهنگی با اصول پارتیتورنویسی
(متن بند اول بدون تغییر)
۲. هماهنگی با سازهای کلاویه ای
(متن بند دوم بدون تغییر)
۳. هماهنگی با ساختار خطوط حامل
(متن بند سوم بدون تغییر)
جمع بندی
البته همواره سازهای نوظهور تا مدتها درگیر اختلاف نظرهایی در زمینه شیوۀ نوازندگی، نت نویسی، نشانهشناسی و کلید بودهاند و گاه این اختلاف نظرها قرنها به طول انجامیده است.
علاقهمندان به فراگیری و آموزش تخصصی ارگ و کیبورد در آموزشگاه موسیقی هنر پارسه، به عنوان تنها آموزشگاه تخصصی ارگ و کیبورد در ایران، میتوانند با شمارههای ۸۸۳۰۲۹۶۹ و ۸۸۸۲۴۷۷۴ تماس حاصل نموده و در کلاسهای آموزش ارگ و کیبورد شرکت کنند.
